قلب تپنده هر ماشین ابزار، اسپیندل (Spindle) آن است. این قطعه گرانقیمت و دقیق، مسئولیت اصلی برادهبرداری و کیفیت نهایی سطح را بر عهده دارد. اما واقعیت تلخ در صنعت این است: اسپیندلها یکشبه نمیمیرند؛ آنها قبل از مرگ، فریاد میزنند.
بسیاری از مدیران تولید، صداها و لرزشهای جزئی را نادیده میگیرند تا زمانی که دستگاه وسط یک پروژه حساس کاملاً متوقف شود. در آن لحظه، هزینه تعمیرات ۱۰ برابر شده و خط تولید شما برای هفتهها میخوابد.
در این مقاله از CNCTec، ما ۵ نشانه مهم را بررسی میکنیم که به شما میگوید اسپیندل دستگاهتان نفسهای آخر را میکشد و نیاز به تعمیرات فوری دارد.
۱. تغییر صدای دستگاه (زوزه کشیدن و خرخر)
اولین و واضحترین هشدار، صدا است. اپراتورهای باهوش، صدای “سالم” دستگاه خود را میشناسند. هرگونه تغییر در فرکانس صوتی دستگاه، زنگ خطر است.
صدای زوزه ممتد: معمولاً در دورهای بالا شنیده میشود. این صدا نشانه خشک شدن گریس، خرابی قفسه بلبرینگها یا عدم تراز بودن است.
صدای تقتق یا خرخر : این صدای بسیار خطرناکی است. یعنی ساچمههای بلبرینگ خرد شدهاند یا سطح کنسها آسیب دیده است. ادامه کار در این حالت یعنی نابودی کامل شفت.
نکته فنی: اگر صبحها که دستگاه سرد است صدا زیاد است و بعد از گرم شدن کم میشود، یعنی لقی بلبرینگها از تنظیم خارج شده و نیاز به تنظیم مجدد پیشبار (Pre-load) دارد.
۲. داغ شدن بیش از حد
اسپیندل در حین کار گرم میشود، اما نباید “داغ” شود. اگر دستتان را روی بدنه اسپیندل میگذارید و نمیتوانید ۵ ثانیه نگه دارید، سیستم در خطر است.
مشکل در سیستم خنککننده: گرفتگی مسیرهای آبگرد، خرابی پمپ یا مشکل در چیلر.
مشکل الکتریکی: نیمسوز شدن سیمپیچهای استاتور که باعث آمپر کشیدن و تولید حرارت میشود.
هشدار: حرارت بالا قاتل دقت است. انبساط حرارتی باعث میشود ابعاد قطعه کار شما در طول روز تغییر کند و قطعات تولیدی شما تلورانس را پاس نکنند.
۳. کیفیت سطح ضعیف و لرزش
آیا قطعات خروجی شما دیگر آن سطح “آینهای” و صیقلی سابق را ندارند؟ آیا روی سطح قطعه کار خطوط موجدار میبینید؟
این یعنی اسپیندل شما دچار لنگی شده است.
لرزش اسپیندل نه تنها کیفیت سطح را خراب میکند، بلکه عمر ابزارهای برشی (الماس و فرز) را به شدت کاهش میدهد. شکستن زود به زودِ ابزار، نشانه مستقیم خرابی بلبرینگهای جلوی اسپیندل است. در این حالت، کالیبراسیون محورها و بالانس مجدد اسپیندل ضروری است.
۴. خطای درایو و نوسان بار
به نمایشگر بار روی پنل کنترلر دقت کنید.
اگر در حالتی که دستگاه باربرداری نمیکند، درصد بار اسپیندل بالاست یا نوسان دارد، یعنی یک مقاومت مکانیکی وجود دارد.
خطای Over Current: درایو تشخیص میدهد که موتور برای چرخیدن انرژی زیادی مصرف میکند. این یعنی بلبرینگها گیرپاژ کردهاند یا سیمپیچ مشکل دارد. در این شرایط، قبل از اینکه درایو و اینورتر بسوزد، باید دستگاه را خاموش کنید.
۵. مشکل در تعویض ابزار
اگر هنگام تعویض ابزار اتوماتیک (ATC)، صدای ضربه شدید میشنوید یا ابزار داخل مخروطی گیر میکند، مشکل از سیستم کشش ابزار است.
فنرهای بشقابی داخل اسپیندل به مرور زمان خسته میشوند و نمیتوانند ابزار را محکم نگه دارند. اگر ابزار در حین چرخش ۱۵۰۰۰ دور شل شود، علاوه بر آسیب به گلویی اسپیندل، یک فاجعه ایمنی برای اپراتور رخ میدهد.
راهکار چیست؟ تعمیر یا خرید نو؟
خرید یک اسپیندل نو (مثلاً برند HSD، Siemens یا Fanuc) هزینه ارزی بسیار سنگینی دارد و واردات آن زمانبر است. اما آیا تعمیر آن به صرفه است؟
پاسخ بله است، به شرطی که “اصولی” و در “کلینیک تخصصی” انجام شود، نه در تراشکاری معمولی.
ما در CNCTec فرآیند تعمیر اسپیندل را به صورت علمی انجام میدهیم:
دمونتاژ در اتاق تمیز: برای جلوگیری از ورود گرد و غبار به داخل بلبرینگها.
بررسی شفت و مخروطی: تست لنگی شفت با دقت میکرون.
تعویض بلبرینگها: استفاده از بلبرینگهای سرامیکی یا استیل گرید بالا (FAG/SKF) مخصوص دور بالا.
بالانس دینامیک: بالانس کردن روتور تا دور نهایی برای حذف هرگونه لرزش.
تست و آببندی: تست نهایی اسپیندل روی استند و صدور گواهی سلامت.
نتیجهگیری
هر ساعت که با اسپیندل معیوب کار میکنید، ریسک آسیب به درایو و محورها را بالا میبرید. هزینه تعمیر پیشگیرانه، تنها ۱۰٪ هزینه تعمیر پس از شکست کامل است.